Blog voor leerkrachten

Hallo,

Het zal niemand verbazen dat veel rekenzwakke leerlingen ook moeite kunnen hebben met de verhaaltjessommen.

Er kunnen tal van redenen zijn waardoor kinderen de transfer van kale sommen naar contextsommen niet gemakkelijk kunnen maken.

Laatst las ik in het tijdschrift voor Remedial Teaching van de LBRT een algemeen artikel over werkgeheugenproblemen.

Omdat januari de maand van de verhaaltjessommen is (CITO) en dergelijke sommen ook een beroep doen op het werkgeheugen wil ik deze blog wijden aan werkgeheugenproblemen en contextsommen.

Werkgeheugenproblemen, zo stond er in het artikel, herken je aan problemen op drie gebieden:

1. Kinderen hebben problemen met het volgen van instructie, vooral als de instructie lang is en er veel informatie moet worden vastgehouden.

2. Kinderen hebben moeite met het onthouden van alledaagse opdrachten ('Ruim eerst de snippers op, leg daarna de schaar weg, ga dan naar de gang om je jas te pakken, kom daarna.....).

3. Kinderen hebben moeite met zelfinstructie; als kinderen een probleem tegenkomen (zoals hoe je een bepaald woord moet schrijven tijdens een zinsdictee) heeft het moeite om bijvoorbeeld na te denken over het toepassen van de spellingregels, tegelijkertijd het betreffende woord te onthouden én de hele zin.

In deze blog beperk ik me tot het derde aandachtsgebied: moeite met zelfinstructie.

Ik geef even een concreet voorbeeld om te zien waar kinderen tegenaan kunnen lopen als ze een verhaalsom moeten uitrekenen:


 

Stap 1: Ik moet eerst goed lezen. Volgens mij gaat het om een plussom; het optellen van kilometers.

Stap 2: Wat veel getallen. Hoe pak ik dat aan? Kan ik dit handig uitrekenen misschien?

Stap 3: Nu moet ik de som uitrekenen. Waar begin ik? Eerst maar eens 77 en 23, dat is samen 100. En dan..., even kijken. Oh ja, 89 en 45 ..., oh nee, dat kan niet. Dan maar 45 en 55. Dat is samen ook 100. Wat had ik ook alweer. Oh ja, 100. Dus 100 en 100 is samen 200. Welke moet er nu nog bij? Welke heb ik nog niet gehad? Ik zie het al, 89! Of had ik die wel al gehad? Hoeveel had ik ook alweer al opgeteld. Uh... ik weet het alweer: 200. Nu weet ik het: 200 en 89 is samen 289 kilometers.

Een dergelijke som uitrekenen doet een groot beroep op de zelfinstructie van een leerling:

  • Wat moet ik eerst doen? (lezen)
  • Wat moet ik daarna doen? (de som uit het verhaal halen)
  • En vervolgens? (nadenken hoe de som moet worden uitgerekend)
  • En tot slot? (de verschillende denkstappen onthouden bij het uitrekenen van de kale som)

In het artikel werden ook algemene aanbevelingen gedaan voor kinderen met een zwak werkgeheugen. Ik noem er drie die ik aanvul en concreet maak met tips die ik in mijn praktijk gebruik.

1. Leer kinderen werken volgens een stappenplan.

Wat voor som is dit? Schrijf de hele som op. Hoe reken je de som uit? Reken de som uit.

 

2. Prikkel het werkgeheugen door voorkennis te activeren.

Hoe moet ik de som ook alweer uitrekenen, waar kan ik ook alweer uit kiezen?

Een strategiekaartje met de hoofdrekenstrategieën kan uitkomst bieden.

 

3. Visualiseer: hoe concreter, hoe beter. Gebruik getallenlijnen, platen, concreet materiaal, filmpjes.

Even kijken naar een voorbeeld hoe ik handig moet optellen:

Tot slot wil ik je nog een laatste tip meegeven:

Naast het aanbieden van stappenplannen, strategieën en voorbeelden helpt het ook als je rekenzwakke kinderen de hele som laat opschrijven in plaats van dat ze de som 'in hun hoofd' moeten oplossen.




In 'je hoofd' rekenen is een vaardigheid die past bij rekensterke en talige kinderen.
Rekenzwakke kinderen die wellicht meer visueel zijn ingesteld, willen graag de som 'zien'.
Dat scheelt enorm veel denkkracht en dus werkgeheugen!

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wil je reageren? Stuur me een mailtje: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Wil je praktische handvatten hoe je (rekenzwakke) leerlingen effectief leert denken zodat de bewerkingen tot 20 en 100 en verder geen probleem meer vormen?
In het voorjaar van 2015 (april/mei) organiseer ik weer een workshop 'Hoofdrekenen, een eitje'.
Meer info vind je op www.beeldendleren.nl.

Wil je je aanmelden, heb je een vraag óf wil je de folder toegestuurd krijgen, mail dit naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Met beeldende groet,

Ilse Schreuder